Vakıf, Dernek ve Sendikalara Ait İktisadi İşletmelerin Sicile Kayıt Yükümlülüğü: 2021/571 Sayılı Kişisel Verileri Koruma Kurulu Kararının İncelemesi

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)¹, kişisel verilerin işlenmesi ve korunmasına ilişkin çerçeveyi belirleyen temel düzenlemelerden biridir. Kanunun 16. maddesi, kişisel veri işleyen gerçek ve tüzel kişilere Veri Sorumluları Siciline (VERBİS) kayıt yükümlülüğü getirmiştir. Ancak Kurul, belirli şartlar altında bu yükümlülüğe istisna tanıma yetkisine sahiptir. Vakıf, dernek ve sendikalara ait iktisadi işletmelerin Sicile kayıt yükümlülüğüne ilişkin 2021/571 sayılı karar², bu çerçevede değerlendirilmesi gereken önemli bir düzenlemedir. Bu makalede, ilgili kararın kapsamı ve uygulanabilirliği ele alınacaktır.

A. Kararın Hukuki Dayanağı

KVKK’nın 16. maddesi, kişisel veri işleme faaliyetlerine başlamadan önce veri sorumlularının Sicile kayıt yükümlülüğünü düzenlerken, Kurul’a bu yükümlülükten muafiyet tanıma yetkisi vermiştir. Kurul, 02/04/2018 tarihli ve 2018/32 sayılı kararıyla³, yalnızca ilgili mevzuat ve faaliyet alanlarıyla sınırlı olarak kişisel veri işleyen dernek, vakıf ve sendikaları Sicile kayıt yükümlülüğünden muaf tutmuştur. Ancak bu düzenlemede, bu kuruluşlara ait iktisadi işletmelerin durumu açıkça belirtilmemiştir. Bu belirsizlik, vakıf, dernek ve sendikalara bağlı iktisadi işletmelerin Sicile kayıt yükümlülüğüne dair tereddütlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Kurul, 22/04/2020 tarihli ve 2020/315 sayılı kararıyla⁴ yapılan değişikliklerde de benzer bir muafiyetin devamına hükmetmiştir. Ancak vakıf, dernek veya sendikalara ait iktisadi işletmelerin kişisel veri işleme faaliyetleri, bu kuruluşların ana faaliyetlerinden farklı ve genellikle daha ticari bir yapı sergilediği için Sicile kayıt yükümlülüğüne tabi olup olmadıkları konusundaki tartışmalar sürmüştür. Bu bağlamda, 2021/571 sayılı karar ile bu belirsizlik giderilmeye çalışılmıştır.

B. Kararın Kapsamı

Kurul, vakıf, dernek ve sendikalara ait iktisadi işletmelerin Sicile kayıt yükümlülüğü konusunda şu hükümlere varmıştır.

Kendisine bağlı herhangi bir iktisadi işletmesi bulunmayan vakıf, dernek ve sendikalar Sicile kayıt yükümlülüğünden muaf tutulmaya devam edilecektir. Kendisine bağlı iktisadi işletmesi bulunan vakıf, dernek ve sendikalar ise Sicile kayıt yaptırmak zorundadır. İktisadi işletmeye sahip olan vakıf, dernek ve sendikalar Sicile kayıt işlemleri sırasında yalnızca iktisadi işletmelerine ilişkin bilgi girişinde bulunacaktır. Alınan kararın Resmî Gazete ve Kurum internet sitesinde yayımlanması suretiyle kamuoyuna duyurulması kararlaştırılmıştır.

Bu karar, kişisel verilerin işlenmesi konusunda vakıf, dernek ve sendikaların sorumluluklarını netleştirirken, bu kuruluşlara bağlı iktisadi işletmelerin ticari faaliyetlerinden doğan veri işleme süreçlerini denetim altına almayı amaçlamaktadır. Böylece, iktisadi işletmelerin ticari faaliyetlerinde kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülükler ihmal edilmeyecek, aynı zamanda bu kuruluşların Sicile kayıt yükümlülüğü esnasında gereksiz bilgi girişi yapmalarının önüne geçilecektir.

Sonuç

2021/571 sayılı karar, vakıf, dernek ve sendikaların kişisel veri işleme faaliyetleri ile bu kuruluşlara bağlı iktisadi işletmelerin Sicile kayıt yükümlülüğü arasındaki belirsizlikleri ortadan kaldırmıştır. Kararın, bu tür kuruluşların faaliyetlerini şeffaf ve mevzuata uygun şekilde yürütmelerine olanak sağladığı söylenebilir. Ancak, kararın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek muhtemel sorunlar ve uygulama aksaklıkları da dikkate alınmalı ve bu bağlamda ilgili kuruluşlara rehberlik sağlanmalıdır. Bu karar, hem veri güvenliği hem de sorumlulukların netleştirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmelidir.

Dipnotlar

1. R.G.: 24.03.2016, 29677. (https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6698.pdf)
2. KVKK Kurul Kararı:09.06.2021, 2021-571 (https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/6986/2021-571).
3. KVKK Kurul Kararı: 02.04.2018, 2018/32 (https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/4233/2018-32).
4. KVKK Kurul Kararı: 22.04.2020, 2020-315 (https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/6740/2020-315).