Kişisel Verilerin Korunması ve Unutulma Hakkı: 23/06/2020 Tarihli Kişisel Verileri Koruma Kurulu Kararının İncelemesi

Unutulma hakkı, bireylerin dijital ortamda yer alan kişisel bilgilerinin zamanla erişimden kaldırılmasını talep edebilme hakkını ifade eder. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun (KVKK) 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararı, unutulma hakkının Türkiye’de nasıl ele alındığına ve uygulanmasına yönelik kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. Bu makale, ilgili kararın detaylarını ve unutulma hakkının hukuki boyutlarını incelemeyi amaçlamaktadır.

a. Unutulma Hakkının Hukuki Dayanağı

Unutulma hakkı, literatürde bireyin geçmişte hukuka uygun olarak yayımlanan doğru bilgilerin zamanla erişimden kaldırılmasını isteme hakkı olarak tanımlanır. Türkiye’de bu hak, Anayasa’nın 20. maddesi ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) çerçevesinde düzenlenmiştir. Anayasa, kişisel verilerin korunmasını temel bir hak olarak tanımlarken KVKK, verilerin işlenmesi, saklanması ve silinmesine ilişkin detaylı hükümler içerir. Ayrıca, Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesi, veri sorumlularının gerekli teknik ve idari tedbirleri alarak kişisel verilerin erişilemez hale getirilmesini sağlaması gerektiğini belirtir.

B. Arama Motorlarının Veri Sorumluluğu

KVKK’ya göre, arama motorları kişisel veri işleyen sorumlular arasında yer alır. Karara göre, arama motorları kullanıcıların isim ve soy isimleriyle yaptıkları aramalar sonucunda ulaştıkları içerikleri düzenleyerek indeksler ve sunar. Bu süreç, kişisel veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilir. Bu nedenle, arama motorlarının, KVKK’nın getirdiği yükümlülüklere uygun hareket etmesi gerekmektedir.

C. Kararın Uygulama Esasları

KVKK’nın 2020/481 sayılı kararı, unutulma hakkının uygulanmasına yönelik somut esaslar belirlemiştir.

İlgili kişiler, arama motorlarına başvurarak, isim ve soy isimleriyle yapılan aramalarda çıkan sonuçların indeksten çıkarılmasını talep edebilir. Veri sorumlusu arama motorları talepleri reddederse ya da yanıt vermezse, kişiler KVKK’ya şikâyette bulunabilir. Talepler değerlendirilirken bireyin temel hak ve özgürlükleri ile kamunun bilgi edinme hakkı arasında bir denge gözetilir. Her başvuru somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. İlgili kişiler, Kurul kararının yanı sıra doğrudan yargı yoluna başvurarak unutulma hakkını talep edebilir.

Unutulma hakkı, uluslararası alanda Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Türkiye’deki düzenlemeler, GDPR’ın “silme hakkı” başlıklı 17. maddesi ile uyumludur. AB Adalet Divanı’nın Google İspanya kararında vurgulanan ilkeler, KVKK’nın 2020/481 sayılı kararı ile Türkiye’ye uyarlanmıştır. Kararda, özellikle veri işleme faaliyetlerinin sınırlandırılması ve verilerin anonim hale getirilmesi üzerinde durulmuştur.

Sonuç

KVKK’nın 2020/481 sayılı kararı, unutulma hakkının uygulanabilirliğini ve bireylerin dijital ortamda itibarını koruma mekanizmalarını güçlendirmektedir. Kararın arama motorları gibi dijital platformları veri sorumlusu olarak kabul etmesi, bireylerin haklarını daha etkin bir şekilde kullanmalarına olanak tanır. Ancak, unutulma hakkının uygulanmasında bireysel özgürlüklerle basın ve ifade özgürlüğü arasında bir denge sağlanması gerekliliği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda, hukuki süreçlerin şeffaflığı ve veri sorumlularının yükümlülüklerini yerine getirme konusundaki hassasiyeti, unutulma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasında kritik öneme sahiptir.

Dipnotlar

1. KVKK Kurul Kararı: 23.06.2020, 2020-481 (https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/6776/2020-481).